دوره 13، شماره 2 - ( فصلنامه علمی تخصصی طب کار یزد 1400 )                   جلد 13 شماره 2 صفحات 52-59 | برگشت به فهرست نسخه ها

Research code: 97183
Ethics code: IR.MEDSAB.REC.1397.090


XML English Abstract Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Javadi M, Sharifi Z, Nezamdoost A, Rastaghi S, Abareshi F. The association between risk perception and knowledge with the behavior of using respiratory protection devices in the four National Oil Products Distribution Company. tkj. 2021; 13 (2) :52-59
URL: http://tkj.ssu.ac.ir/article-1-1098-fa.html
جوادی مریم، شریفی زهرا، نظام دوست علی محمد، رستاقی صدیقه، ابارشی فاطمه. بررسی عوامل مؤثر بر درک ریسک و استفاده صحیح کارکنان از استفاده از وسایل حفاظت تنفسی درچهار شرکت ملی پخش فرآورده های نفتی. فصلنامه علمی تخصصی طب کار. 1400; 13 (2) :52-59

URL: http://tkj.ssu.ac.ir/article-1-1098-fa.html


دانشگاه علوم پزشکی سبزوار ، fateme.abareshi@gmail.com
متن کامل [PDF 550 kb]   (80 دریافت)     |   چکیده (HTML)  (214 مشاهده)
متن کامل:   (82 مشاهده)
 
بررسی عوامل مؤثر بر درک ریسک و استفاده صحیح کارکنان از استفاده از وسایل حفاظت تنفسی درچهار شرکت ملی پخش فرآورده های نفتی
 
مریم جوادی[1] ، زهرا شریفی2، صدیقه رستاقی3،4، علی‌محمد نظام دوست5، فاطمه ابارشی*6
 
چکیده
مقدمه: درک صحیحی از رابطه بین درک ریسک، آگاهی و رفتارهای محافظتی می‌تواند نقش مهمی در مدیریت ریسک شغلی داشته باشد. هدف از این مطالعه بررسی عوامل مؤثر بر درک ریسک و استفاده صحیح کارکنان از تجهیزات حفاظت تنفسی در چهار شرکت ملی پخش فرآورده های نفتی بود.
روش بررسی: در این مطالعه توصیفی- مقطعی که در سال 1397 انجام شد، 52 کارگر از بخش­های بارگیری و کنترل کیفیت 4 شرکت ملی پخش فرآورده­های نفتی شهر سبزوار، بجنورد، تربت حیدریه و شاهرود شرکت کردند. اطلاعات از طریق پرسشنامه محقق ساخته که روایی و پایایی آن نیز بررسی شد (9/0 CVI: و 92/0 CVR: و ضریب آلفای کرونباخ 73/0 تعیین شد) جمع‌آوری، و آنالیز داده­ها با استفاده از نرم‌افزار SPSS19 و مدل­های آمار توصیفی و رگرسیون خطی تحلیل شدند.
نتایج: بیش از نیمی از شرکت‌کنندگان در تمام مدتی که در معرض مواد شیمیایی بودند از وسایل حفاظت تنفسی (Respiratory Protective Devices) RPDs استفاده می­کردند. در حالیکه 75٪ از آنها گزارش کردند که استفاده از RPDs کیفیت کار آنها را کاهش می‌دهد. در این مطالعه، رابطۀ معناداری بین رفتار استفاده از RPDs با آگاهی و درک خطر وجود نداشت (05/0P>). با این حال، ارتباط بین سابقه، نوع کاری و رفتار استفاده از RPDs دارای رابطه معنی‌دار معکوس بود (009/0 = P).
نتیجه‌گیری: آموزش و آگاهی به تنهایی نمی­تواند درک ریسک افراد و در نتیجه رفتار محافظتی آنها را بهبود بخشد. بنابراین بایستی موانع دیگر از جمله راحت نبودن وسایل حفاظت فردی تنفسی و یا تداخل آن با کارکارگر مورد ملاحظه قرار گیرد. برای دستیابی به این هدف، مسئولان ایمنی و بهداشت شرکت­ها موظفند علاوه بر انتخاب صحیح این وسایل به کیفیت آن نیز توجه کنند.
واژه‌های کلیدی: درک ریسک، آگاهی، رفتار محافظتی، وسایل حفاظت فردی تنفسی
مقدمه
 
حوادث، آسیب­ها و ناتوانی­های شغلی در میان کارگران صنایع، موضوع مهمی است. عوامل شغلی و محیطی بسیاری در محیط­های کاری وجود دارد که بر رفتارهای ایمنی افراد و میزان آسیب­دیدگی آنان تأثیر می­گذارد (1،2). درک و آگاهی کارگران از خطرات شغلی به ندرت در برنامه­های پیشگیری از آسیب­ها و ناتوانی­های ناشی از کار ارزیابی می­شود. نتایج مطالعات متعددی نشان می­دهد که میزان درک ریسک با خطرات شغلی و محیطی در محیط­های کاری مرتبط است (4,3). همچنین درک ریسک و میزان حوادث و آسیب­های شغلی با تجربه کارگران، رفتار، ارزش و باورهای ایمنی آنان مرتبط است (3).
طبق تئوری ایجاد انگیزه محافظت، کارگران بعد از پیش­بینی خطرات و اقدامات پیشگیرانه، به احتمال قوی­تر از خود محافظت می‌کنند (5). درک خطر، پیش بینی کنندۀ رفتارهای ایمنی است. ارتباط بین شناخت ریسک، آگاهی از ریسک، رفتار ریسک و قرار گرفتن در معرض ریسک می­تواند نقش مهمی را در کنترل و مدیریت ریسک ایفا کند.
ﭘﺘﺮوﺷﻴﻤﻲ و ﭘﺎﻻﻳﺸﮕﺎه­ﻫﺎی ﻧﻔﺖ از ﺟﻤﻠـﻪ ﺗأﺳﻴـﺴﺎت ﺻﻨﻌﺘﻲ ﺑﺰرگ ﻣﺤﺴﻮب ﻣﻲ­ﺷﻮﻧﺪ که با ﻃﻴﻒ وﺳـﻴﻌﻲ از ﻫﻴﺪروﻛﺮﺑﻦ­ﻫﺎی اﺷﺒﺎع ﺷﺪه، اﺷﺒﺎع ﻧـﺸﺪه و ﺣﻠﻘـﻮی سر و کار دارند. بنابراین ﻫﺮ یک از آن­ﻫﺎ، ﻣﻲ­ﺗﻮاﻧﻨﺪ باعث ایجاد اثرات سوء بر سلامت کارکنان و محیط زیست شوند (7, 6). از جمله این ترکیباتBTEX  هستند و شامل بنزن، ﺗﻮﻟﻮﺋﻦ، اﺗﯿﻞ ﺑﻨﺰن و زایﻠﻦ است که ترکیبــات مهــم خانــواده آلاینده­هــای آلــی فــرار هســتند و در فرآیندهــای صنعتــی کاربرد فراوان دارند. ایــن ترکیبــات سرطان­زا و دارای ســمیت عصبــی هســتند (8). ﻣﻮاﺟﻬﻪ ﺑﺎ این ترکیبات می­تواند ﻣﻮﺟﺐ  لوﺳﻤﯽ ﺣﺎد، بیماری­ﻫﺎی ﺧﻮﻧﯽ، آﺳﯿﺐ ﺑﻪ ﺳﻠﻮل­ﻫﺎی ﺧﻮن­ﺳﺎز ﻣﻐﺰ اﺳﺘﺨﻮان و تضعیف ﺳﯿﺴﺘﻢ ایﻤﻨﯽ ﺑﺪن ‌ﺷﻮد (9). این ترکیب شیمیایی از راه­های تنفسی، گوارشی و پوستی وارد بدن انسان شده و پس از ورود به خون، به دلیل چربی دوست بودن این ماده، بسته به مقادیر چربی اندام­های مختلف در بدن توزیع می­شوند (10). همچنین بخشی از اثرات بهداشتی ناشی از استنشاق BTEX عبارتند از: افسردگی، خواب‌آلودگی، تحریک کننده چشم و گلو، اختلالات خونی، آنمی، تحریک گلو، تنگی قفسه سینه، اثرات سوء روی کلیه، کبد و چشم، اثرات سوء روی بارداری، تحریک پوست، بینی و چشم، سردرد، سرگیجه، از دست دادن حافظه، تهوع و استفراغ (11-9).
استنشاق احتمالاً مهم­ترین راه ورود BTEX به بدن است که در مواجهه­های کوتاه مدت و طولانی مدت می‌تواند سبب بروز عوارض بسیاری شود (12). برای کنترل مواجهه با آلاینده­های پرعارضه، زمانی که کنترل‌های مهندسی و مدیریتی ناکافی و غیرقابل دسترس باشند، باید از ماسک­های تنفسی مناسب تصفیه کننده هوا به منظور کاهش عوارض و مشکلات تنفسی، استفاده شود (13). با این حال در صورت وجود ماسک حفاظتی مناسب و نبود آگاهی در مورد استفاده صحیح از آن، ماسک کارایی لازم را نخواهد داشت.
مطالعه قاسمخانی نشان داد اکثر کارکنان از تجهیزات حفاظت فردی به طور دائم استفاده نمی‌کنند (12) و در مطالعه مروتی شریف آباد نیز گزارش شده است تنها 8/32 درصد از کل افراد همیشه از ماسک حفاظتی استفاده می‌کنند (14).
با توجه به نقش و جایگاه صنعت نفت در دنیای امروز و مواجه شاغلین این صنعت با عوامل زیان‌آور شغلی، محققان این پژوهش را با هدف بررسی ارتباط درک ریسک و آگاهی بر رفتار استفاده از وسایل حفاظت تنفسی در چهار شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی انجام دادند.
روش بررسی
این مطالعه توصیفی- تحلیلی به روش مقطعی بر روی 52 نفر از کارگران بخش بارگیری و کنترل کیفیت شرکت پخش فرآورده­های نفتی در سال 1397 انجام شد. این افراد از 4 شرکت پخش فرآورده­های نفتی شهرهای سبزوار (16 نفر)، بجنورد (8 نفر)، تربت حیدریه (11 نفر) و شاهرود (17 نفر) به روش سرشماری انتخاب شدند. رضایت شرکت در پژوهش و حداقل سابقه کاری یکسال به عنوان معیار ورود شرکت کنندگان در نظر گرفته شد.
ابزار جمع­آوری داده­ها، پرسشنامه­ای محقق­ساخته بود که شامل 4 بخش، بخش  اوّل؛ 12 سؤال مربوط به مشخصات دموگرافیک افراد (سن، وزن، قد، ورزش کردن، مصرف سیگار ، سابقه کار و...) و دلایل استفاده نکردن از وسایل حفاظت تنفسی، بخش دوم؛ 7 سؤال مربوط به میزان آگاهی افراد، بخش سوم؛ 6 سؤال مربوط به رفتار افراد و بخش چهارم؛ 11 سؤال مربوط به درک ریسک که با بررسی و مطالعه مقالات پیشین (15,16) طراحی شد.
مقیاس سؤالات به صورت لیکرت پنچ  گزینه‌ای؛ کاملاً مخالفم تا کاملاً موافقم با نمرۀ یک تا پنچ بود.
همچنین تعدادی از علائم مواجهه تنفسی با ترکیبات BTEX در پرسشنامه ذکر شد و از افراد خواسته شد چنانچه هر کدام از علائم را در طول مدت کاری خود تجربه کرده‌اند، مشخص کنند.
روایی محتوایی این پرسشنامه توسط پانل متخصصین شامل 8 نفر از متخصصین بهداشت حرفه­ای و آموزش بهداشت نظرسنجی شد و 9/0 CVI: و 92/0 CVR: بهدست آمد.  پایایی پرسشنامه نیز از طریق محاسبۀ ضریب آلفای کرونباخ 73/0 تعیین شد.
حضور افراد در پژوهش با رضایت آگاهانه  بود و برای شرکت­کنندگان در پژوهش توضیح داده شد که تمام اطلاعات کسب شده محرمانه باقی خواهد ماند. ابتدا در مورد نحوۀ تکمیل پرسشنامه و سؤالات آن توضیحاتی برای شرکت کنندگان توسط محققین داده شد و سپس پرسشنامه توسط افراد شرکت کننده تکمیل  و داده­های به دست آمده توسط نرم‌افزار آماری SPSS19 تجزیه و تحلیل شد. در آنالیز داده­ها از آمار توصیفی و رگرسیون خطی و جداول توزیع فراوانی استفاده شد.
یافته‌ها
نتایج نشان داد سن افراد مورد مطالعه بین 30 تا 45 سال با میانگین 31/3± 37 بود و 26 نفر (50 درصد) از افراد در بازه سنی 39-35 سال قرار داشتند. سابقۀ کاری شرکت­کنندگان در پژوهش بین 5 تا 20 سال با میانگین 91/3±5/12 بود که 55% افراد دارای سابقۀکاری بین 15-10 سال بودند. از بین افراد مورد مطالعه 4/65 درصد در بخش بارگیری و 6/34 درصد در بخش کنترل کیفیت مشغول به کار بودند. میانگین قد و وزن افراد به ترتیب 14/5±177 ، 74/7±41/80 بود. به­جز 23 درصد، بقیه افراد به فعالیت­های ورزشی می­پرداختند. میزان مواجهه با آلاینده­های محیط کار در اغلب اوقات با 58 درصد بیشترین فراوانی را به خود اختصاص داده بود. 56 درصد افراد تشویق و تنبیه در استفاده از ماسک حفاظتی را مؤثر و 33 درصد تا حدودی مؤثر می­دانستند و90 درصد افراد پاسخ مثبت به ارائه آموزش کافی درباره ماسک حفاظتی دادند. داده­های توصیفی درک ریسک و آگاهی در مورد خطرات مواجهه با BTEX و وسایل حفاظت فردی تنفسی در کارکنان چهار شرکت پخش فرآورده­های نفتی در جدول1 آمده است.
 
 
جدول1. داده­های توصیفی درک ریسک و آگاهی در مورد خطرات مواجهه با BTEX و وسایل حفاظت فردی تنفسی در کارکنان چهار شرکت پخش فرآورده­های نفتی
 سؤال نمره/ میانگین (انحراف معیار)
سبزوار
16= N
بجنورد
8= N
تربت حیدریه
11= N
شاهرود
17= N
P
آگاهی درمورد خطرات مواجهه با BTEX و وسایل حفاظت فردی تنفسی (1= کاملا موافق تا 5= کاملا مخالف)
تماس با غلظت‌های بالای بنزن در محیط کار برای سلامتی من مضر است. (47/0) 69/4 (35/0) 12/4 (46/0) 27/4 (33/0) 12/4 003/0
استفاده از ماسک تنفسی در محیط کارم ضروری نیست. (92/0) 06/4 (48/1) 75/3 (91/1) 73/3 (21/1) 59/3 665/0
غلظت‌های بالای بنزن در محیط کار می‌تواند اثرات دائمی بر روی سلامتی من بگذارد. (4/0) 81/4 (46/0) 25/4 (7/0) 91/3 (65/0) 06/4 0001/0
غلظت آلاینده‌های محیط کار من خطرناک نیست. (07/1) 31/4 (40/1) 62/3 (98/0) 82/3 (21/1) 71/3 308/0
میزان حفاظت ماسک تنفسی به مدت زمان استفاده از آن بستگی دارد. (06/1) 25/4 (00/0) 4 (3/0) 09/4 (43/0) 24/4 016/0
تمام ماسک‌های تنفسی محافظت یکسانی از سیستم تنفسی به عمل می­آورند. (67/1) 3 (91/0) 38/3 (98/0) 82/3 (78/0) 88/3 036/0
استفاده از وسایل حفاظت تنفسی (1= همواره ... 3= اصلا)
آیا در هنگام مواجهه با آلاینده­ها از ماسک تنفسی استفاده می‌کنید؟ (57/0) 06/2 (51/0) 62/2 (50/0) 64/2 (39/0) 82/2 015/0
آیا نظافت و گندزدایی ماسک تنفسی در پایان شیفت کاری انجام می­شود؟ (68/0) 06/2 (46/0) 25/2 (40/0) 18/2 (47/0) 71/2 091/0
ایا ماسک تنفسی را در محفظه مخصوص و جدا از محل کار نگهداری می­کنید؟ (88/0) 12/2 (35/0) 12/2 (40/0) 2 (50/0) 41/2 022/0
آیا در هنگام استفاده از ماسک­های تنفسی موی صورت دارید؟ (73/0) 2 (35/0) 88/1 (00/0) 2 (51/0) 53/1 046/0
در طول یک ماه گذشته تا چه حد از ماسک تنفسی در محیط کار خود استفاده کرده­اید؟ (68/0) 75/1 (00/0) 2 (00/0) 2 (49/0) 35/2 450/0
درک ریسک (1= کاملاً موافق تا 5= کاملاً مخالف)
عوارض ناشی از استنشاق بنزن در صورت استفاده نکردن از ماسک تنفسی آنقدر زیاد است که می‌تواند باعث سرطان خون (لوسمی) شود. (34/1) 75/3 (70/0) 25/3 (40/0)82/3 (58/0) 71/3 002/0
عوارض ناشی از استنشاق بنزن در صورت استفاده نکردن از ماسک تنفسی آنقدر زیاد است که می‌تواند باعث آسیب به سیستم اعصاب مرکزی شود. (29/1) 75/3 (00/0) 4 (30/0) 91/3 (65/0) 94/3 045/0
عوارض ناشی از استنشاق بنزن در صورت نکردن استفاده از ماسک تنفسی آنقدر زیاد است که می تواند باعث کاهش گلبول‌های قرمز خون(آنمی) شود. (20/1) 38/3 (70/0) 38/3 (67/0) 64/3 (66/0) 76/3 106/0
عوارض ناشی از استنشاق بنزن در صورت استفاده نکردن از ماسک تنفسی آنقدر زیاد است که می‌تواند باعث از کار افتادگی می­شود. (00/1) 75/3 (70/0) 50/3 (30/0) 91/3 (69/0) 88/3 266/0
عوارض ناشی از استنشاق تولوئن در صورت استفاده نکردن از ماسک تنفسی آنقدر زیاد است که می­تواند باعث کوررنگی شود. (96/0) 50/3 (70/0) 38/3 (67/0) 64/3 (56/0) 76/3 042/0
عوارض ناشی از استنشاق بنزن در صورت استفاده نکردن از ماسک تنفسی آنقدر زیاد است که می­تواند باعث تضعیف سیستم ایمنی و افزایش عفونت شود. (02/1) 88/3 (00/0) 4 (30/0) 91/3 (60/0) 4 021/0
بیماری‌های ناشی از استنشاق بنزن در صورت استفاده نکردن از ماسک باعث می‌شود اعضای خانواده‌ام مدت زیادی از وقت و هزینه خود را صرف مراقبت از من کنند. (36/1) 63/3 (46/0) 75/3 (40/0) 4 (65/0) 94/3 163/0
بیماری‌های ناشی از استنشاق بنزن مثل سرطان‌ها و ... در صورت استفاده نکردن از ماسک باعث می شود مدت زیادی در بستر بیماری باشم. (21/1) 50/3 (51/0) 62/3 (70/0) 82/3 (52/0) 82/3 016/0
بیماری های ناشی از استنشاق بنزن مثل سرطان ها و ... در صورت استفاده نکردن از ماسک باعث می­شود دچار افسردگی شوم. (31/1) 44/3 (53/0) 50/3 (40/0) 4 (24/0) 94/3 001/0
عوارض ناشی از استنشاق بنزن در صورت استفاده نکردن از ماسک تنفسی آنقدر زیاد است که می­تواند باعث کاهش عملکرد ریه شود. (92/0) 06/4 (35/0) 12/4 (30/0) 09/4 (33/0) 12/4 029/0
عوارض ناشی از استنشاق بنزن در صورت استفاده نکردن از ماسک تنفسی آنقدر زیاد است که می­تواند باعث افزایش خطر ابتلا آسم شود. (95/0) 88/3 (70/0) 62/3 (40/0) 4 (42/0) 06/4 048/0
 
 
بین میانگین درک ریسک، آگاهی از خطرات مواجهه با BTEX و رفتار استفاده از وسایل حفاظتی تنفسی تفاوت معنی‌داری بین چهار شرکت پخش فرآورده­های نفتی مشاهده شد (05/0P<).
نتایج مطالعه حاکی از آن بود که تنها 8/55 درصد از افراد همواره از ماسک حفاظتی استفاده می‌کردند. فراوانی دلایل استفاده نکردن از ماسک­های حفاظتی بدین شکل توسط افراد مورد مطالعه گزارش شد: 75% کاهش کیفیت کار، 1/73 درصد تعریق، 2/71 درصد کاهش سرعت، 4/65 درصد راحت نبودن افراد، 5/61 درصد اختلال در ارتباط کلامی، 7/57 درصد احساس بوی مواد شیمیایی و پلاستیک و 8/53 درصد اختلال در تنفس بود.
رگرسیون خطی چندگانه جهت ارزیابی عوامل پیش‌بینی کننده در رفتار استفاده از وسایل حفاظت فردی استفاده شد (جدول2).
 
 
جدول 2. نتایج مدل رگرسیون خطی متغیرهای پیش­گویی کننده رفتار استفاده از وسایل حفاظت تنفسی
P t متغیر وابسته
بتای استاندارد شده  
018/0 451/2   متغیر مستقل رفتار استفاده از RPDs
562/0 584/0 082/0 آگاهی
099/0 682/1 261/0- درک ریسک
 
 
در جدول2، مدل رگرسیون خطی چندگانه نشان می‌دهد که بین رفتار استفاده از وسایل حفاظت فردی تنفسی، درک ریسک و آگاهی رابطه معناداری مشاهده نشد (05/0P>). ضریب تعیین این مدل رگرسیونی 21 درصد به­دست آمد. همچنین فراوانی علائم ناشی از مواجهه تنفسی با BTEX در نمودار 1 آمده است.
 

نمودار1. فراوانی علائم ناشی از مواجهه با BTEX در کارکنان چهار شرکت پخش فرآورده­های نفتی
 
 
طبق نتایج به­دست آمده، خستگی زیاد (80/55 درصد) و عدم هماهنگی ماهیچه­ها (20/46 درصد) بیشترین فراوانی را در بین علائم ناشی از مواجهه با ترکیبات BTEX به خود اختصاص دادند.
بحث
نتایج این بررسی نشان داد که از کارگرانی که در 4 شرکت پخش فرآورده­های نفتی مورد بررسی در معرض حلال­های BTEX قرار داشتند فقط 8/55 %، همواره از ماسک حفاظتی استفاده می‌کردند که این بی‌میلی افراد را نسبت به انجام رفتار حفاظت کننده در برابر خطر بهداشتی نشان می­دهد. نتایج مشابهی در مطالعه Melamed و همکارانش و مروتی شریف‌آباد و همکارانش گزارش شده است (18, 17, 14). در این مطالعات، یکی از دلایل استفاده نکردن کارگران از وسایل حفاظت تنفسی و دیگر رفتارهای حفاظتی، مزمن بودن بیماری­های ناشی از مواجهه با BTEX از جمله سرطان، بیان شده است (18, 14).
با توجه به یافته­های پژوهش حاضر که نشان داد میزان آگاهی افراد (20/69%) در حد متوسط است، به نظر می­رسد آنچه که باعث استفاده نکردن از ماسک­های حفاظت تنفسی می­شود، نپذیرفتن ماسک حفاظت تنفسی به دلایل مختلف است. مهم­ترین دلایل نپذیرفتن ماسک در این بررسی، کاهش کیفیت کار (75%) و کاهش سرعت انجام کار (2/71%) است. مطالعۀ جهانگیری و همکاران نیز "احساس ناراحتی" را به عنوان دلیلی برای استفاده نکردن از وسایل حفاظتی، گزارش کرده است (15). همچنین "عرق کردن" و "اختلال در صحبت کردن" جزء مواردی است که در مطالعۀ مروتی شریف‌آباد به عنوان عوامل نپذیرفتن وسایل حفاظتی، گزارش شده است (14). در مطالعۀ حاضر که با هدف بررسی ارتباط بین رفتار استفاده از RPDs با درک ریسک و آگاهی افراد انجام شد، ارتباط معناداری بین آگاهی و درک ریسک با رفتار محافظتی مشاهده نشد. در صورتی که مطالعۀ جهانگیری که در یکی از صنایع پتروشیمی انجام شد، نشان داد بین درک ریسک کارکنان و آگاهی آنان با رفتار استفاده از RPDs ارتباط معناداری وجود دارد (15)؛ اما تعدادی از مطالعات علاوه بر مشاهده ارتباط معنادار، درک ریسک و آگاهی را به عنوان دو عامل پیش­بینی کننده رفتار محافظتی برشمردند (20, 19, 16).
همچنین بین سابقۀ کاری افراد و رفتار استفاده از RPDs، همبستگی منفی مشاهده شد (009/0 = P) به این معنی که هرچه سابقۀ کاری فرد بیشتر می­شود قصد و رفتار آن شخص برای استفاده از ماسک حفاظت تنفسی کاهش می­باید، که شاید به این علت است که به شرایط عادت کرده و خطرات بهداشتی برای شخص اهمیت خود را از دست داده است.
از علائم مواجهه با غلظت­های کم حلال­های آلی اثرات زودگذر سیستم عصبی مانند سردرد و سرگیجه است که در مطالعۀ حاضر به ترتیب 4/15% و 8/3% را به خود اختصاص داده­اند. به علاوه نتایج علائم مطالعۀ حاضر هم‌جهت با نتایج مطالعۀ Esteves  و همکاران بود که مهم‌ترین علائم مواجهه با BTEX را خستگی، سردرد و سرفه گزارش کرد (21).
این مطالعه دارای محدودیت­هایی است که بایستی در حین تفسیر نتایج به آن پرداخته شود از جمله تعداد کم افراد شرکت­کننده در مطالعه، کسب اطلاعات توسط پرسشنامه به صورت خود‌گزارشی و نبود امکان مشاهده رفتار، مقطعی بودن مطالعه و نبود کارگر زن در مطالعه نیز جزء محدودیت­های این پژوهش به­شمار می‌رود. پیشنهاد می‌شود در مطالعات آتی به این محدودیت‌ها نیز پرداخته شود.
نتیجه‌گیری
در این پژوهش90% از افراد پاسخ مثبت به دریافت آموزش درباره استفاده از ماسک حفاظتی و خطرات مواجهه با BTEX داده­اند و از طرفی آگاهی افراد در حد متوسط گزارش شد. همچنین بین میزان آگاهی با آموزش و رفتار حفاظتی ارتباط معنادار یافت نشد (043/0= P). بنابراین دلایل پایین بودن درک ریسک افراد را می‌توان به مواردی از جمله 1) ارائۀ آموزش ناکافی و یا نامناسب (فواصل زمانی طولانی مدت، آموزش درون سازمانی و ...)، 2) مزمن بودن بیماری­های ناشی از مواجهه تنفسی با ترکیبات BTEX در محیط کاری نسبت داد در نتیجه افراد، هرچند آموزش لازم را دریافت کرده­ باشند، ممکن است درک ریسک پایینی نسبت به خطرات این ترکیبات داشته باشند.
سپاس‌گزاری
پژوهش حاضر نتیجۀ طرح تحقیقاتی با کد اخلاق IR.MEDSAB.REC.1397.090 است. بدین‌وسیله نویسندگان مقاله از مسئولین دانشگاه علوم پزشکی سبزوار، همچنین کارکنان محترم شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی سبزوار، بجنورد، تربت حیدریه و شاهرود و کارگران محترم شرکت­کننده در این پژوهش تشکر و قدردانی می‌کنند.
تعارض در منافع
بین نویسندگان هیچ‌گونه تضادی در منافع وجود ندارد.

References:
1.  Siripanich S, Meanpoung P, Sangchatip A. Trends and characteristics of occupational injuries in Thailand, 2002-2010. OSIR Journal. 2014;7(3):8-15.
2.  Thepaksorn P, Pongpanich S. Occupational injuries and illnesses and associated costs in Thailand. Safety and health at work. 2014;5(2):66-72.
3.  Inouye J. Risk perception: Theories, strategies, and next steps. Itasca, IL: Campbell Institute National Safety Council. 2014.
4.  Ford MT, Tetrick LE. Relations among occupational hazards, attitudes, and safety performance. Journal of Occupational Health Psychology. 2011;16(1):48-66.
5.  Pandya GH, Gavane AG, Kondawar VK. Assessment of occupational exposure to VOCs at the gantry gasoline terminal. Journal Of Environmental Science And Engineering. 2006;48(3):175-82.
6.  Clayton GD, Clayton FE. Patty's industrial hygiene and toxicology. Vol. 2A. Toxicology. John Wiley & Sons, Inc., Baffins Lane, Chichester, Sussex PO19 1DU; 1981.
7.  Kalabokas PD, Hatzianestis J, Bartzis JG, Papagiannakopoulos P. Atmospheric concentrations of saturated and aromatic hydrocarbons around a Greek oil refinery. Atmospheric Environment. 2001;35(14):2545-55.
8.  Yadav JS, Reddy CA. Degradation of benzene, toluene, ethylbenzene, and xylenes (BTEX) by the lignin-degrading basidiomycete Phanerochaete chrysosporium. Applied and Environmental Microbiology. 1993 ;59(3):756-62.
9.  IARC Working Group on the Evaluation of Carcinogenic Risks to Humans, International Agency for Research on Cancer. Some traditional herbal medicines, some mycotoxins, naphthalene and styrene. World Health Organization; 2002.
10.          Tunsaringkarn T, Siriwong W, Rungsiyothin A, Nopparatbundit S. Occupational exposure of gasoline station workers to BTEX compounds in Bangkok, Thailand. Int J Occup Environ Med (The IJOEM). 2012;3(3):117-25.
11.          GhasemKhani M, Kumashiro M, Rezaei M, Anvari AR, Mazloumi A, SadeghiPour HR. Prevalence of respiratory symptoms among workers in industries of south Tehran, Iran. Industrial Health. 2006;44(2):218-24.
12.          Jahangiri M, Adl J, Shahtaheri SJ, Rashidi A, Ghorbanali A, Kakooe H, Forushani AR, Ganjali MR. Preparation of a new adsorbent from activated carbon and carbon nanofiber (AC/CNF) for manufacturing organic-vacbpour respirator cartridge. Iranian Journal of Environmental Health Science & Engineering. 2013;10(1):1-8.
13.          Zare M, Fallahzadeh H. Study of determinants of lung cancer protective behaviors in Esfahan steel company workers based on protection motivation theory. Tolooebehdasht. 2017;16(3):67-80.
14.          Jahangiri M, Motovagheh M, Khavvaji S. Investigation of effective factors on risk perception and proper use of respirators in a petrochemical industry. Iran Occupational Health. 2009;6(1):15-21.
15.          Thepaksorn P, Siriwong W, Neitzel RL, Somrongthong R, Techasrivichien T. Relationship between noise-related risk perception, knowledge, and the use of hearing protection devices among para rubber wood sawmill workers. Safety and health at work. 2018;9(1):25-9.
16.          Melamed S, Rabinowitz S, Feiner M, Weisberg E, Ribak J. Usefulness of the protection motivation theory in explaining hearing protection device use among male industrial workers. Health Psychology. 1996;15(3):209.
17.          Morowatisharifabad MA, Jowzi F, Barkhordi A, Falahzadeh H. Related factors to workers' use of hearing protection device in knitting & ppinning factories of Yazd city based on Protection Motivation Theory. Iran Occup Health J. 2009;6(3):50-9.
18.          Oppong S. Risk chain process model: Linking risk perception to occupational accidents. Sigurnost: časopis za sigurnost u radnoj i životnoj okolini. 2015;57(1):0-0.
19.          Christian MS, Bradley JC, Wallace JC, Burke MJ. Workplace safety: a meta-analysis of the roles of person and situation factors. Journal of Applied Psychology. 2009;94(5):1103.
20.          Barbosa Esteves M, P Alves L, SP Vieira D, S Nunes LS, PS Cruz L, S Reis AC, et al. Relationship between Symptoms, Use of PPE and Habits Related to Occupational Exposure to BTEX Compounds in Workers of Gas Stations in Bahia, Brazil. Journal of Environmental Protection. 2017;8:650-661
21.          Firoozeh M, Kavousi A, Hasanzadeh S. Evaluation of Relationship between Occupational Exposure to Organic Solvent and Fatigue Workers at a Paint Factory in Saveh city. Iran Occupational Health. 2017;14(2):82-92.

 


[1] دانشجوی کارشناسی مهندسی بهداشت حرفه ای و ایمنی کار، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی سبزوار، سبزوار، ایران
2 دانشجوی دکتری ارگونومی، گروه مهندسی بهداشت حرفه ای و ایمنی کار، دانشکده بهداشت ، دانشگاه علوم پزشکی سبزوار، سبزوار، ایران
3 دانشجوی دکترای آمار زیستی، گروه آمار زیستی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی سبزوار، سبزوار، ایران
4 دانشجوی دکترای آمار زیستی، گروه آمار زیستی و اپیدمیولوژی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران
5 کارشناس بهداشت حرفه­ای و ایمنی کار، شرکت ملی پخش فرآورده­های نفتی سبزوار، سبزوار، ایران
6. کارشناسی ارشد بهداشت حرفه ای و ایمنی کار، گروه مهندسی بهداشت حرفه ای و ایمنی کار، دانشکده بهداشت ، دانشگاه علوم پزشکی سبزوار، سبزوار، ایران
* (نویسنده مسئول)؛ تلفن تماس: 05144018327،پست الکترونیک: fateme.abareshi@gmail.com
تاریخ دریافت: 23/06/1399                                                                      تاریخ پذیرش: 24/01/1400
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: ایمنی و حوادث ناشی از کار
دریافت: 1399/6/23 | پذیرش: 1400/6/10 | انتشار: 1400/6/10

ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA

ارسال پیام به نویسنده مسئول


بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.

کلیه حقوق این وب سایت متعلق به فصلنامه طب کار می باشد.

طراحی و برنامه نویسی : یکتاوب افزار شرق

© 2021 CC BY-NC 4.0 | Occupational Medicine Quarterly Journal

Designed & Developed by : Yektaweb