fa استرس اکسیداتیو در تماس با گزنوبیوتیک‌ها در مشاغل مختلف سم شناسی Toxicology مروری Review Article مقدمه: گونه‌های فعال اکسیژن، اتم‌ها یا مولکول‌هایی هستند که به خاطر وجود الکترون تک در بدن موجودات، بسیار واکنش‌پذیرند و آسیب‌های جبران‌ناپذیری را به ماکرومولکول‌های بدن آنان مانند DNA، پروتئین‌ها، لیپیدها و کربوهیدرات‌ها وارد می‌سازند. در بدن سیستم‌های خاصی برای مقابله با آسیب حاصل از رادیکال‌های آزاد به وجود آمده است که به نام سیستم‌های دفاع آنتی‌اکسیدانی معروفند، زمانی که میزان تولید رادیکال‌های آزاد بیشتر از ظرفیت سیستم دفاع آنتی‌اکسیدانی باشد، استرس اکسیداتیو (Oxidative Stress) به وجود خواهد آمد. در حالت عادی در یک فرد سالم بین تولید رادیکال‌های آزاد و سیستم دفاع آنتی‌اکسیدانی توازن برقرار است اما اگر فردی در مواجهه با عواملی مانند آلاینده‌های محیطی، شغلی، داروها و هر ماده سمی قرار بگیرد تولید رادیکال‌های آزاد در بدن وی افزایش یافته و این تعادل به هم می‌خورد. هدف از این مطالعه مروری اشاره به برخی از ترکیبات شیمیایی القاء‌کننده استرس اکسیداتیو مانند آزبست، آفت‌کش‌ها، فلزات، پرتوهای اشعه X در بخش‌های رادیولوژی و گازهای بیهوشی در اتاق عمل می‌باشد که این مواد می‌توانند به عنوان عوامل خطر برای کارکنان مراکز مذکور باشد. روش بررسی: در این بررسی با هدف بررسی میزان استرس اکسیداتیو در مشاغل مختلف، بانک‌های اطلاعاتی: Google Scholar, Pub Med, Scopus از سال 1960 تا 2012 با کلید واژه‌های "Oxidative stress" and Jobs با روش جستجوی موضوعی بررسی شد. ابزار گردآوری اطلاعات در این پژوهش شامل کلیه مقالات چاپ شده در زمینه استرس اکسیداتیو و مشاغل، تعداد (60n=) مقاله از کل مقالات انتخاب و در نگارش این مقاله مورد استفاده قرارگرفت. یافته‌ها: نتایج مطالعات مختلف نشان داد که بسیاری از افراد شاغل در مراکز گوناگون که مواجهه با آلاینده ها دارند مستعد به ایجاد استرس اکسیداتیو می‌باشند. نتیجه‌گیری: مطالعات نشان می‌دهند که در افراد شاغل در این گونه محیط‌ها، استرس اکسیداتیو ایجاد شده منجر به انواع اختلالات و بیماری‌ها می‌گردد، لذا به این گونه افراد توصیه می‌شود که سیستم‌های دفاع آنتی‌اکسیدانی بدن خود را تقویت نموده و رژیم غذایی غنی از آنتی‌اکسیدان مانند سبزیجات و میوه‌های بیشتری را مصرف نمایند و همچنین از وسایل حفاظت فردی استفاده کنند. Background: The terms Reactive Oxygen Intermediates or Reactive Oxygen Species (ROS) are used to describe the molecules as highly reactive oxygen molecules that will chemically oxidize neighboring susceptible molecules. A prominent feature of radicals is that they have extremely high chemical reactivity, which explains not only their normal biological activities, but how they inflict damage on cells. The free radical formation in a living system leads to oxidative damage of macromolecules, such as DNA, proteins and lipids. Oxidative stress is defined most simply as the imbalance between the production of free radicals and the body’s antioxidants. Epidemiological studies have provided evidence for an association between exposure to xenobiotics such as ambient polluted air particles, pesticides, metals, radiation and oxidative stress. Methods: Bibliographic databases including Scopus, PubMed and Google Scholar were searched between years 1960 to 2012 for the keywords "Oxidative stress" and jobs. In the first step, 17987 articles were found, after elimination of duplicates or irrelevant papers, 60 papers were selected and reviewed. Results: Sixty articles in this study have been used. Findings showed the relationship between jobs and oxidative stress. Conclusion: This review indicates that workers in various jobs are exposed to more oxidative stress damage. To overcome these oxidative stresses, supplementation with antioxidant vitamins, such as α-tocopherol and ascorbic acid, may have beneficial effects in these workers. It is reported that supplementation with antioxidants, protect against oxidative damage. Also, these workers need better precautions to protect them against serious health problem. گونه‌های فعال اکسیژن، آنتی‌اکسیدان، مشاغل، استرس اکسیداتیو Free radicals, Antioxidant, Jobs, Workers, Oxidative Stress 75 91 http://tkj.ssu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-148-2&slc_lang=fa&sid=1 Tavakol Heidari Shayesteh توکل حیدری شایسته No Hamedan University of Medical Sciences دانشکده داروسازی دانشگاه علوم پزشکی همدان Akram Ranjbar اکرم رنجبر a.ranjbar@umsha.ac.ir Yes Hamedan University of Medical Sciences دانشکده داروسازی دانشگاه علوم پزشکی همدان