fa ارزیابی اثربخشی مداخلات مهندسی کنترل استرس گرما در ایستگاه‌های کاری کارگران صنعت فورجینگ عوامل فیزیکی Physical agents پژوهشي Research مقدمه: استرس حرارتی یکی از عوامل زیان‌آور فیزیکی محیط‌های کار می باشد که عدم کنترل آن می‌تواند اثرات منفی مختلفی بر سلامت و عملکرد کارکنان داشته باشد. هدف از این پژوهش، ارزیابی استرس گرمایی و بررسی اثربخشی مداخلات بر شاخص دمای تر گویسان در موضع کاری کارگران یکی از صنایع فورج می‌باشد. روش بررسی: این مطالعه آزمایشی در تابستان ‌سال 1390 در یکی از صنایع فورجینگ استان تهران انجام گردید. در این مطالعه ابتدا شاخص دمای تر گویسان (WBGT) مورد بررسی قرار گرفت. به ‌منظور کنترل دمای تابشی از سپرهای پارچه‌ای نسوز و قابل‌انعطاف عایق و بازتابش‌ کننده حرارتی استفاده شد. اثربخشی مداخلات با آزمون آماری تی زوجی و با استفاده از نرم‌افزار SPSS ‌نسخه 14 مورد ارزیابی قرار گرفت. یافته‌ها: متوسط شاخص دمای تر گویسان قبل از انجام مداخله در تمام 12 ایستگاه‌های کاری C‏ ˚21/31 به دست آمد که بالاتر از حد مجاز استاندارد بود و این مقدار پس از مداخله بهC ˚45/26 رسید. مهم‌ترین فاکتور در بالا بودن این شاخص دمای تابشی بود. تحلیل داده‌ها نشان داد که تفاوت شاخص دمای گویسان، قبل و بعد از نصب سپر‌های بازتابشی در ارتفاع سر و قوزک پا از لحاظ آماری معنی‌دار می‌باشد(05/0P≤)، اما این مقدار در ارتفاع کمر معنی‌دار نبود‌(05/0P≥). نتیجه‌گیری: در صنایع فورجینگ با توجه به حضور دائمی کارگر بین کوره و پرس استفاده از سپرهای قابل‌انعطاف پارچه‌ای روش مناسبی برای کنترل دمای تابشی و استرس‌های گرمایی می‌باشد. این‌گونه سپر‌ها ارزان‌قیمت بوده، به‌سادگی قابل‌نصب هستند و به‌راحتی می‌توانند متناسب با فضای کاری شکل داده شوند و دید اپراتور را مسدود نمی‌کنند. این‌گونه سپرها به دلیل نداشتن لبه‌های برنده از ایمنی بالاتری برخوردارند. ‌ازاین‌رو به نظر می‌رسد این‌گونه سپر‌ها بتوانند به‌منظور کنترل گرمای تابشی در صنایع فورجینگ به‌طور گسترده‌ای مورداستفاده قرار گیرند. Background: Heat stress as a harmful physical agent in workplace, if is not properly controlled, can cause undesirable effects on the performance and health of personnel. This study aimed to evaluate the heat stress and efficacy of engineering interventions on WBGT index in work station of the workers in a forging industry. Methods: This experimental study evaluated WBGT index in one of the forging industries of Tehran in summer 2010. In order to control the radiant temperature, as the most effective factor on WBGT, fireproof flexible fabric was used as shield to reflect and insulate radiant heat. Efficacy of the intervention was evaluated by comparison of WBGT index before and after the intervention, using Statistical paired t-test and SPSS software version 14. Results: Average value of WBGT index in all 12 workstations before the intervention was estimated to be 21.31˚C which was higher than the standard limit. This value reached to 45.26˚C after intervention. Radiant temperature was identified as the most important factor which should be controlled. Data analysis indicated that difference in radiant heat at the height of head, and ankles was statistically significant before and after intervention (P≤0.05). However it was not statistically significant at the height of waistline (P≥0.05). Conclusion: Results of the study showed that using flexible fabric shields is a good way to control the radiant temperature and thermal stress. These shields are inexpensive and easily installed, and don’t block front sight of the operator. These shields are easily shaped to fit the workspace and due to the lack of sharp edges they are safety approved. Hence it seems that these heat shields are able to be widely used in order to control the radiant heat in the forging industry. : استرس گرمایی, شاخص دمای تر گویسان, مداخلات مهندسی, کنترل گرما, سپر حرارتی, صنعت فورجینگ heat stress, WBGT, engineering intervention, thermal control, thermal shield, forging industry. 30 38 http://tkj.ssu.ac.ir/browse.php?a_code=A-11-228-1&slc_lang=fa&sid=1 A Davudian Talab امیرحسین داوودیان طلب amirhosaindavudian@yahoo.com No Behbahan Faculty Of Medical Sciences, Behbahan, Iran دانشگاه علوم پزشکی بهبهان A Mofidi امیرعباس مفیدی Amirabbasmofidi@Gmail.Com Yes Tarbiat Modarres University دانشگاه تربیت مدرس M Meshkani محسن مشکانی m.meshkani.hse@gmail.com No Tehran University Of Medical Science دانشگاه علم پزشکی تهران