fa ارزیابی برخی عوامل فیزیکی مؤثر بر سلامتی و کیفیت عملکرد دانش‌آموزان در مدارس ابتدایی استان قم عوامل فیزیکی Physical agents پژوهشي Research مقدمه: دانش‌آموزان ابتدایی گروه سنی بسیار آسیب‌پذیری بوده و ایجاد محیط سالم، اثر بسیار مهمی بر تامین سلامت و بهبود عملکرد آنان دارد. از آنجا که یکی از عوامل مهم در حفظ و ارتقای سطح سلامت دانش‌آموزان، عوامل فیزیکی موجود در کلاس می‌باشد، هدف این مطالعه، ارزیابی سه عامل فیزیکی روشنایی، دما و رطوبت به عنوان فاکتور‌های محیطی مهم در مدارس ابتدایی بود. روش بررسی: این مطالعه توصیفی- مقطعی در سال 1392 در 115 کلاس مدارس ابتدایی استان قم، انجام شد. شدت روشنایی در مرکز ایستگاه‌هایی با ابعاد 2×2 متر، در ارتفاع 24 اینچی از سطح زمین اندازه‌گیری شد. رطوبت نسبی و دمای هوا نیز در پنج نقطه از هر کلاس در ارتفاع یک‌ متری اندازه‌گیری شد. تمامی اندازه‌گیری‌ها در فاصله زمانی بین ساعت 9 تا 15 و در فصل بهار انجام شد. نتایج با استفاده از نرم افزار SPSS ویرایش16 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج: در 13% کلاس‌ها حد کمینه روشنایی پذیرفته شده در استاندارد ملی ایران تامین نشده و در 7/68% کلاس‌ها میانگین شدت روشنایی بین مقدار کمینه و پیشنهادی برای کلاس بود. تنها در 7/15% کلاس‌ها، دمای هوا در محدوده دمای پیشنهادی قرار داشت و در 3/84% از موارد، میانگین دمای هوای کلاس، بیشتر از 24 درجه سانتی‌گراد بود. میانگین رطوبت نسبی، 43/30% بوده و تنها در 7% از کلاس‌ها‌، هر دو پارامتر دما و رطوبت نسبی در محدوده استاندارد بود. نتیجه‌گیری: در تعداد قابل‌توجهی از کلاس‌‌ها، در مدارس ابتدایی مورد مطالعه، از نظر برخی عوامل فیزیکی موثر بر سلامتی و عملکرد دانش‌آموزان، مطلوب نبوده و نیاز به برنامه‌ریزی مناسب برای اصلاح شرایط دارد. Introduction: Students in the elementary school they are a vulnerable group. Creating healthy environment has a very important effect on their health, and improves their performance. Physical factors in the classroom are one of the major factors contributing to the protection and promotion of children's health. This study aimed to evaluate the physical factors including lighting, temperature and humidity as important environmental factors in primary schools. Methods: This cross-sectional study was done in 2013 in 115 classrooms in Qom province. Illumination was measured at the central stations with dimensions of 2×2 meters in 24 inches height an above ground level. Relative humidity and temperature measured in five points of each class in one meter height a above ground level. All measurements were done between 9 am to 15 pm in spring. The results were analyzed using SPSS software. Results: The results showed that the minimum national standard was not supplied in 13% of the classes. The average of illumination was between the minimum and recommended standard in 68.7% of classes. The temperature in 15.7% of the classes was in the recommended range temperature. The average of relative humidity was 30.43%. Both temperature and relative humidity were in the standard range only in 7% of studied classrooms. Conclusion: In a large number of classes in elementary schools, some of the physical factors affecting the health and performance of students were not favorable. So, it required proper appropriate planning to improve the conditions. واژه‌های کلیدی: مدارس ابتدایی, روشنایی, دما, رطوبت نسبی Primary school, Illumination, Temperature, Relative humidity 1 10 http://tkj.ssu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-371-1&slc_lang=fa&sid=1 M Asadi-ghalhari مهدی اسدی قالهری masadi@muq.ac.ir No Qom University of Medical Sciences دانشگاه علوم پزشکی قم M mahdinia محسن مهدی‌ نیا mohsen.mahdinia@yahoo.com Yes Qom University of Medical Sciences دانشگاه علوم پزشکی قم S mohebi سیامک محبی No Qom University of Medical Sciences دانشگاه علوم پزشکی قم R hokmabadi رجبعلی حکم ابادی No North Khorasan University of Medical Sciences دانشگاه پزشکی بجنورد E gharedaghi الهه قره داغی No Qom University of Medical Sciences دانشگاه علوم پزشکی قم