fa بررسی استرس گرمایی بر مبنای شاخص WBGT و ارتباط آن با پارامتر فیزیولوژیکی دمای زیر‌زبانی در کارگران شاغل در نانوایی‌های شهر اراک عوامل فیزیکی Physical agents پژوهشي Research مقدمه: مواجهه با دمای بالا در بین کارگران شاغل در محیط‌های گرم از جمله نانوایی‌ها شایع بوده و می‌تواند باعث ایجاد اثرات نامطلوب فیزیولوژیکی متعددی گردد. این مطالعه با هدف تعیین میزان استرس گرمایی و پاسخ فیزیولوژیکی مرتبط با آن در کارگران شاغل در نانوایی‌های شهر اراک انجام پذیرفت. روش بررسی: در این مطالعه مقطعی 126 نفر از کارگران شاغل در 63 نانوایی ‌شهر اراک مورد ارزیابی قرار گرفتند. ارزیابی مواجهه کارگران با استرس گرمایی بر مبنای شاخص WBGT در گرم‌ترین نقاط نانوایی و ارزیابی پاسخ فیزیولوژیکی وارده بر بدن شاغلین بر مبنای دمای زیرزبانی انجام پذیرفت. داده‌ها با استفاده از نرم افزار SPSS16 مورد تحلیل قرار گرفت. یافته‌ها: میزان مواجهه کارگران با استرس گرمایی بر مبنای شاخص WBGT و میزان تنش گرمایی کارگران بر مبنای شاخص دمای زیرزبانی به ترتیب در 76% و 48% موارد از حد مجاز توصیه شده کشوری بالاتر تعیین گردید. نتایج نشان داد که اختلاف معناداری بین میزان شاخص WBGT در نانوایی‌های با پخت تنوری و ماشینی دستی وجود دارد(001/0P<). همچنین اختلاف معناداری نیز بین دمای زیرزبانی افراد شاغل در این دو نوع تکنولوژی پخت مشاهده گردید‌(001/0P<). نتیجه‌گیری: استرس حرارتی و تنش حرارتی ناشی از آن در شاغلین نانوایی‌های با پخت تنوری نسبت به پخت ماشینی دستی بالاتر تعیین گردید. در نتیجه استفاده از تکنولوژی پخت ماشینی می‌تواند به عنوان یک راهکار کنترلی مناسب مورد بررسی قرار گیرد. همچنین ارتباط نسبتاً بالای شاخص استرس حرارتی (WBGT) با شاخص فیزیولوژیک دمای زیرزبانی نشان‌دهنده مناسب بودن این شاخص در ارزیابی استرس گرمای محیطی در نانوایی‌ها می‌باشد. Background: Exposure to high temperatures is common among workers in warm environments (especially in bakeries) which could cause some undesirable physiological effects. The aim of this study was to determine heat stress and its relationship with physiological parameter of sublingual temperature in workers employed in bakeries of Arak city. Methods: In this cross- sectional study, 126 workers employed in 63 bakeries in Arak was evaluated. Heat stress was evaluated based on WBGT (wet bulb globe temperature) index and physiological strain was evaluated based on sublingual temperature. The heat stress was measured using digital WBGT apparatus in workstations of the bakers and the bread dough co-bakers as the hottest places. Sublingual temperature of workers was measured using electronic sublingual thermometer. Data was analyzed using SPSS version 16 software. Results: In 76% of cases, heat stress exposed to workers based on WBGT index, was more than national recommended limit. Moreover, in 48% of cases, heat strain of workers based on sublingual temperature index was also more than the national recommended limit. The results showed significant difference between WBGT index in the bakeries based on baking technology type (traditional and mechanized bakeries) (p<0.001). The results showed significant difference between sublingual temperatures of workers in the bakeries based on baking technology type (p<0.001). Conclusions: Mechanization of bakeries could make notable effects on reducing the heat strain of workers. The significant relationship between WBGT index and sublingual temperatures of workers confirmed the reliability and generality of WBGT index for evaluating heat stress in bakeries. استرس گرمایی, استرین گرمایی, نانوایی سنتی و ماشینی, دمای زیرزبانی, شاخص WBGT Heat Stress, Heat Strain, Traditional and Mechanized Bakeries, Sublingual Temperature, WBGT Index 48 56 http://tkj.ssu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-220-3&slc_lang=fa&sid=1 Mohsen Aliabadi محسن علی آبادی No دانشگاه علوم پزشکی همدان Mohammad Jahangiri محمد جهانگیری No دانشگاه علوم پزشکی همدان Maziyar Arrassi مازیار ارسی No دانشگاه علوم پزشکی همدان Mehdi Jalali مهدی جلالی m.jalali@umsha.ac.i Yes دانشگاه علوم پزشکی همدان